Najczęstszy powód, dla którego akt notarialny przesuwa się o kilka tygodni, to brakujące zaświadczenie, o które nikt nie wystąpił na czas. Z ceną ani z kupującym nie ma to nic wspólnego.
Mechanizm jest zawsze ten sam. Sprzedający podpisuje umowę przedwstępną z terminem „do 60 dni”. Kupujący ma decyzję kredytową ważną 30 dni. Notariusz na tydzień przed aktem prosi o dokument, na który urząd ma ustawowe siedem dni, a realnie potrzebuje trzech tygodni. Decyzja kredytowa wygasa, bank każe złożyć wniosek od nowa, a w międzyczasie zmienia się oprocentowanie albo sytuacja zawodowa kupującego. Widzieliśmy transakcje, które rozpadły się dokładnie w tym miejscu.
Dlatego komplet dokumentów sprawdzamy już przy podpisaniu umowy pośrednictwa: wiemy, co jest, czego brakuje i ile trwa wydanie każdego zaświadczenia. Zaświadczeń z terminem ważności nie zamawiamy jednak na zapas. Do notariusza muszą trafić aktualne, więc występujemy o nie dopiero pod termin aktu, z wyprzedzeniem równym czasowi ich wydania.
Mieszkanie z księgą wieczystą (odrębna własność lokalu)
To najczęstszy przypadek: lokal ma własną księgę wieczystą, a do niego przypisany jest udział w gruncie i w częściach wspólnych.
| Dokument | Skąd | Ile trwa / kosztuje |
|---|---|---|
| Podstawa nabycia: akt notarialny zakupu, umowa darowizny, postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia | własne archiwum, notariusz, sąd | odpis z kancelarii: kilkadziesiąt złotych, od ręki |
| Numer księgi wieczystej | akt nabycia lub zawiadomienie z sądu | bez opłaty; notariusz sam sprawdza treść księgi elektronicznie |
| Zaświadczenie o liczbie osób zameldowanych pod adresem | urząd miasta, wydział ewidencji ludności | 17 zł opłaty skarbowej, zwykle kilka dni |
| Zaświadczenie ze wspólnoty o niezaleganiu z opłatami | zarządca nieruchomości | zwykle bez opłaty, 3–14 dni (zależy od zarządcy) |
| Świadectwo charakterystyki energetycznej | uprawniony audytor | 300–600 zł, 2–7 dni |
| Zaświadczenie o położeniu w obszarze rewitalizacji (Łódź) | Biuro Rewitalizacji, ul. Piotrkowska 171 | bez opłaty, do 7 dni |
| Zaświadczenie o przekształceniu użytkowania wieczystego we własność (jeśli grunt był w użytkowaniu wieczystym) | urząd miasta | zwykle jest już w księdze wieczystej |
| Dowód osobisty lub paszport | — | sprawdź datę ważności, to zaskakująco częsty problem |
Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu
Tu zmienia się jedna rzecz zasadnicza: przedmiotem sprzedaży nie jest nieruchomość, tylko prawo do lokalu. Część formalności robi się prościej, część inaczej.
| Dokument | Skąd | Uwagi |
|---|---|---|
| Zaświadczenie spółdzielni o przysługującym spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu | spółdzielnia mieszkaniowa | bez niego notariusz nie ruszy; 7–21 dni, opłata według cennika spółdzielni |
| Zaświadczenie o niezaleganiu z opłatami eksploatacyjnymi | spółdzielnia | zwykle wydawane razem z poprzednim |
| Podstawa nabycia prawa | przydział, umowa, akt notarialny, postanowienie sądu | przy starych przydziałach z lat 70. i 80. bywa, że dokument trzeba odtworzyć w spółdzielni |
| Numer księgi wieczystej (jeżeli została założona) | — | dla tego prawa księga jest dobrowolna; bez niej kupujący z kredytem ma problem, bo bank nie ma gdzie wpisać hipoteki |
| Zaświadczenie o liczbie osób zameldowanych | urząd miasta | jak wyżej |
| Świadectwo charakterystyki energetycznej | audytor | obowiązek jest ten sam |
Jedna praktyczna różnica: przy spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu nie ma mowy o gminnym prawie pierwokupu z tytułu rewitalizacji, bo to prawo nie jest nieruchomością. Przy lokalu z własną księgą wieczystą pierwokup może wystąpić. O tym za chwilę.
Trzy dokumenty, o których sprzedający zapominają najczęściej
1. Świadectwo charakterystyki energetycznej
Od 28 kwietnia 2023 roku przekazanie świadectwa nabywcy przy akcie notarialnym jest obowiązkiem sprzedającego. Notariusz odnotowuje w akcie przekazanie świadectwa albo jego brak, razem z pouczeniem o odpowiedzialności. Za brak świadectwa grozi grzywna: sprawa toczy się w trybie Kodeksu wykroczeń, a górna granica to 5 000 zł.
Świadectwo jest ważne 10 lat, ale traci ważność wcześniej, jeżeli w lokalu wykonano roboty zmieniające jego charakterystykę energetyczną: wymianę okien, zmianę źródła ciepła, docieplenie. W łódzkich kamienicach po termomodernizacji to wcale nie rzadkość, a świadectwo sprzed remontu bywa bezużyteczne. Kosztuje w Łodzi zwykle 300–600 zł za mieszkanie i przygotowuje je osoba wpisana do centralnego rejestru. Audytor potrzebuje rzutu lokalu albo choćby wymiarów, danych o oknach, ogrzewaniu i roku budowy. W kamienicy bez dokumentacji technicznej zajmie to dłużej niż w bloku z lat 90.
2. Zaświadczenie o rewitalizacji: łódzka specyfika
Na podstawie art. 109 ust. 1 pkt 4a ustawy o gospodarce nieruchomościami Rada Miejska w Łodzi uchwałą nr XXV/589/16 z 10 lutego 2016 roku ustanowiła gminne prawo pierwokupu nieruchomości położonych w obszarze rewitalizacji. Obszar obejmuje znaczną część Śródmieścia oraz fragmenty Bałut, Polesia, Górnej i Widzewa, czyli dużą część łódzkich kamienic, w których transakcje odbywają się codziennie. Uchwała nadal obowiązuje.
Jeżeli pierwokup wchodzi w grę, transakcja ma dwa etapy: najpierw warunkowa umowa sprzedaży u notariusza, potem czas dla miasta na decyzję. Art. 110 ust. 1 ustawy daje gminie miesiąc, liczony od dnia doręczenia prezydentowi miasta zawiadomienia o treści umowy warunkowej, a nie od jej podpisania. W praktyce oznacza to pięć, czasem sześć tygodni. Dopiero gdy miasto z pierwokupu nie skorzysta, podpisuje się umowę przenoszącą własność.
Miasto korzysta z pierwokupu rzadko, ale ten czas trzeba wpisać w harmonogram, a przede wszystkim uprzedzić o nim kupującego z kredytem, zanim podpisze przedwstępną. Decyzja kredytowa ważna 30 dni i miesiąc czekania na miasto to dokładnie ten zbieg terminów, na którym transakcje się wykładają.
Są dwa wyłączenia. Pierwokup nie dotyczy spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, bo to prawo nie jest nieruchomością. Nie dotyczy też sprzedaży na rzecz osób bliskich (art. 109 ust. 3 pkt 1), a przy transakcjach rodzinnych w kamienicach to częsty przypadek.
Samo zaświadczenie jest bezpłatne, wydaje je Biuro Rewitalizacji w terminie do 7 dni, a wniosek może złożyć każda zainteresowana osoba, nie tylko właściciel. To, czy w konkretnej sprawie pierwokup wystąpi, rozstrzyga notariusz. Pośrednik może co najwyżej sprawdzić adres na mapie obszaru i uprzedzić o ryzyku.
3. Zaświadczenie z urzędu skarbowego przy mieszkaniu ze spadku lub darowizny
Jeżeli mieszkanie pochodzi ze spadku, zasiedzenia albo nieodpłatnego zniesienia współwłasności, notariusz musi mieć pewność, że sprawa podatku od spadków i darowizn jest zamknięta. Klasycznym rozwiązaniem jest zaświadczenie naczelnika urzędu skarbowego wydawane w trybie art. 19 ust. 6 ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Dwie nowelizacje z 2025 roku mocno zawęziły ten obowiązek. Od 13 lipca 2025 roku zaświadczenia nie wymaga się, gdy nabycie nastąpiło na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego, a darowizna mieszkania i nieodpłatne zniesienie współwłasności nieruchomości zawsze mają taką formę. Przy mieszkaniu z darowizny wizyta w urzędzie skarbowym nie jest więc potrzebna.
Miesiąc później, 20 sierpnia 2025 roku, doszedł drugi wyjątek: dziedziczenie w kręgu najbliższej rodziny objęte zwolnieniem z podatku. Notariusz sprawdza wtedy warunki tego zwolnienia we własnym zakresie. Miej pod ręką zgłoszenie SD-Z2 z dowodem nadania.
Zostaje więc w praktyce jedna sytuacja, w której po zaświadczenie trzeba pójść: spadek stwierdzony postanowieniem sądu lub aktem poświadczenia dziedziczenia, w którym zwolnienie z art. 4a nie przysługuje albo jego warunki budzą wątpliwość. Rozpisaliśmy tę ścieżkę osobno, razem z podatkiem i formalnościami spadkowymi. Jeśli sprzedajesz mieszkanie po rodzicach, zacznij od tamtego tekstu.
Czego na tej liście nie ma
Odpisu z księgi wieczystej nie musisz zamawiać: notariusz i tak sprawdza treść księgi w systemie w dniu aktu, i to jego wersja jest wiążąca. Wypis z rejestru gruntów i wyrys z mapy ewidencyjnej dotyczą domów i działek, nie mieszkań z wyodrębnioną własnością. Zaświadczenie o przeznaczeniu w planie miejscowym też nie jest potrzebne, bo to dokument dla gruntów.
Za to warto mieć przy sobie rzeczy, których nikt formalnie nie wymaga, a które przyspieszają rozmowę z kupującym: ostatnie rozliczenie kosztów ogrzewania, uchwałę wspólnoty o funduszu remontowym, plan remontów na najbliższe lata i gwarancje na to, co było wymieniane. Kupujący z kredytem i tak o to zapyta, a rzeczowa odpowiedź od razu skraca negocjacje.
Kolejność, która oszczędza tygodnie
- Zanim ogłoszenie ruszy: podstawa nabycia, świadectwo energetyczne (ważne 10 lat) i sprawdzenie adresu na mapie obszaru rewitalizacji.
- Pod termin aktu: zaświadczenia o zameldowanych, o niezaleganiu z opłatami i o rewitalizacji, a przy spółdzielczym prawie także zaświadczenie ze spółdzielni. Do notariusza muszą trafić aktualne, więc zamawia się je z wyprzedzeniem równym czasowi ich wydania, nie wcześniej.
- Na tydzień przed aktem: aktualizacja tego, co notariusz uzna za potrzebne po zapoznaniu się z księgą.
W SellWell komplet dokumentów sprawdzamy przy podpisaniu umowy pośrednictwa i to my pilnujemy terminów, bo robimy to co tydzień, a właściciel raz na kilkanaście lat.
Zanim podejmiesz decyzję, poznaj liczbę. Przygotujemy bezpłatną wycenę Twojego mieszkania na danych z aktów notarialnych, w 24 godziny, bez zobowiązań. A jeśli sprzedaż to już postanowiona sprawa, zobacz jak prowadzimy ją krok po kroku.
Ten tekst opisuje praktykę rynkową i typową listę dokumentów. Nie zastępuje porady prawnej ani podatkowej. O tym, jakie dokumenty są potrzebne w konkretnej sprawie, decyduje notariusz sporządzający akt.
